We wrześniu lub październiku na szczotce, ubraniach i w odpływie zaczyna zostawać więcej włosów. Łatwo wtedy usłyszeć, że to „tylko jesienne wypadanie” i wystarczy przeczekać kilka tygodni. Z drugiej strony widok wyraźnie większej ilości włosów potrafi niepokoić, szczególnie gdy fryzura już wcześniej wydawała się mniej gęsta.
Badania rzeczywiście wskazują, że u części osób cykl włosowy może wykazywać roczną zmienność. Nie oznacza to jednak, że każde nasilone wypadanie występujące jesienią jest fizjologiczne ani że pora roku pozwala ustalić przyczynę problemu.
W praktyce ważniejsze od kartki w kalendarzu są: skala zmiany względem wcześniejszego stanu, czas jej trwania, wygląd gęstości włosów, objawy skóry głowy oraz wydarzenia z poprzednich miesięcy. Jesień może zbiec się z wypadaniem telogenowym po infekcji, intensywnym stresie, utracie masy ciała, zmianie leczenia lub z ujawnieniem innego rodzaju łysienia.
Istnieją badania, w których obserwowano sezonowe różnice w cyklu wzrostu włosów. W badaniu obejmującym 823 kobiety zgłaszające się z powodu wypadania stwierdzono roczną okresowość odsetka włosów telogenowych, z najwyższymi wartościami latem i słabiej zaznaczonym drugim wzrostem wiosną.
W starszej, niewielkiej obserwacji 14 zdrowych mężczyzn odnotowano natomiast najmniejszy udział włosów w fazie wzrostu we wrześniu oraz najwyższą liczbę wypadających włosów w okolicy sierpnia i września. Wieloletnie obserwacje innej małej grupy mężczyzn również wskazywały na najwyższy udział włosów telogenowych pod koniec lata i na początku jesieni.
Te wyniki wspierają możliwość istnienia sezonowego rytmu. Trzeba jednak właściwie rozumieć ich ograniczenia:
Dlatego odpowiedź brzmi: jesienne nasilenie wypadania jest możliwe, ale nie powinno być automatycznym rozpoznaniem.
Każdy mieszek włosowy przechodzi własny cykl. Obejmuje on fazę aktywnego wzrostu, krótki okres przejściowy i fazę spoczynkową, po której włos zostaje uwolniony. Mieszki na głowie nie pracują synchronicznie, dlatego fizjologiczna utrata włosów odbywa się codziennie.
Badacze opisujący sezonowość rozważali między innymi możliwy wpływ długości dnia, nasłonecznienia i rocznego rytmu biologicznego. Mechanizm nie jest jednak na tyle dobrze ustalony, aby na jego podstawie przewidzieć przebieg u konkretnej osoby.
Nie należy również traktować włosów jak liści, które jesienią muszą opaść. To obrazowe porównanie upraszcza złożony cykl mieszków i bywa źródłem fałszywego uspokojenia. Człowiek może obserwować zwiększone wypadanie właśnie jesienią, lecz przyczyna może znajdować się kilka miesięcy wcześniej i nie mieć związku ze zmianą pory roku.
W gabinecie nie wystarczy ustalić, że problem rozpoczął się we wrześniu albo październiku. Potrzebna jest szersza oś czasu. Włosy często reagują z opóźnieniem, dlatego wydarzenie wpływające na ich cykl mogło wystąpić latem, a czasami jeszcze wcześniej.
Znaczenie mogą mieć między innymi:
Przykładowo osoba, która przeszła wysoką gorączkę w czerwcu, może zauważyć nasilone wypadanie we wrześniu. Kalendarz wskazuje jesień, lecz istotnym elementem wywiadu pozostaje przebyta choroba. Więcej o takim opóźnieniu wyjaśniamy w artykule o wypadaniu włosów po infekcji.
Określenie „sezonowe wypadanie włosów” opisuje powtarzalność w czasie, a nie potwierdzoną przyczynę. Aby uznać sezonowość za prawdopodobne wyjaśnienie, trzeba najpierw ocenić, czy obraz nie sugeruje innego procesu.
Szczególną ostrożność warto zachować, gdy podobne nasilenie pojawia się pierwszy raz, utrata jest znacznie większa niż w poprzednich latach albo fryzura wyraźnie traci gęstość.
Liczenie każdego włosa na poduszce, szczotce i pod prysznicem rzadko daje porównywalny wynik. Liczba zauważonych włosów zależy od częstotliwości mycia, długości pasm, sposobu czesania oraz tego, czy włosy pozostawały przez kilka dni związane.
Jeśli ktoś myje głowę co cztery dni, podczas jednego mycia zobaczy skumulowane włosy, które były już gotowe do uwolnienia. Nie oznacza to, że szampon spowodował ich utratę. Ten mechanizm szerzej opisujemy w poradniku wypadanie włosów podczas mycia.
Zamiast codziennego liczenia warto zwrócić uwagę na bardziej użyteczne informacje:
Pomocne mogą być zdjęcia wykonane w podobnym świetle i przy takim samym ułożeniu włosów. Nie służą one do samodzielnego diagnozowania, ale ułatwiają ocenę, czy gęstość rzeczywiście się zmienia.
W internecie często pojawiają się sztywne zakresy dobowej utraty włosów. W codziennej praktyce sama liczba ma ograniczoną wartość, ponieważ zależy między innymi od metodologii pomiaru i rytmu pielęgnacji.
Dla jednej osoby zauważalna zmiana może nadal mieścić się w jej naturalnej zmienności. U innej nawet brak spektakularnej liczby włosów w odpływie nie wyklucza stopniowej miniaturyzacji i utraty gęstości.
Zamiast porównywać się z uniwersalną wartością, lepiej analizować trend. Rozwinięcie tego zagadnienia znajduje się w artykule ile włosów wypada dziennie i kiedy warto się martwić.
Przy zwiększonym uwalnianiu włosów telogenowych pacjent może zauważać dużo długich włosów podczas mycia i czesania. Utrata bywa rozlana, czyli dotyczy różnych okolic głowy. Sam taki opis nadal nie wystarcza jednak do postawienia rozpoznania.
W łysieniu androgenowym uwagę może zwracać przede wszystkim stopniowa zmiana gęstości: poszerzanie przedziałka, mniejsza objętość fryzury albo przerzedzenie w charakterystycznym obszarze. Włosy mogą stawać się cieńsze i krótsze, a pacjent nie zawsze widzi nagle dużą ilość wypadających pasm.
Oba procesy mogą też współistnieć. Okres nasilonego wypadania może sprawić, że wcześniej dyskretne przerzedzenie stanie się bardziej widoczne. Jeśli zauważasz zmianę szerokości przedziałka, przeczytaj również materiał poszerzający się przedziałek – co może oznaczać.
Po lecie włosy mogą być bardziej suche, szorstkie i podatne na łamanie wskutek promieniowania UV, kąpieli w słonej lub chlorowanej wodzie, wysokiej temperatury oraz intensywnej stylizacji. Łamanie łodygi nie jest jednak tym samym co wypadanie włosa z mieszka.
Połamane fragmenty mają różną długość i nie obejmują całego włosa. Wypadanie z mieszka oraz uszkodzenie łodyg mogą występować jednocześnie, dlatego ilość krótkich włosków na ubraniu nie pozwala rozstrzygnąć problemu bez oceny.
Podobnie przesuszona skóra, świąd czy nasilenie łuszczenia po wakacjach wymagają osobnego spojrzenia. Zmiana sezonu nie wyjaśnia automatycznie objawów zapalnych.
Nie ma wiarygodnego, uniwersalnego terminu, po którym u każdej osoby „sezonowe wypadanie” powinno się zakończyć. Badania opisują zmiany populacyjne w udziale włosów znajdujących się w poszczególnych fazach cyklu, ale nie wyznaczają bezpiecznego czasu obserwacji dla konkretnego pacjenta.
Dlatego nie warto czekać przez z góry ustaloną liczbę tygodni, jeżeli:
Przy zmianach zapalnych, bliznowaceniu, sączeniu, gwałtownym powstawaniu ognisk lub objawach ogólnych potrzebna jest konsultacja lekarska, najczęściej dermatologiczna.
Nie należy zakładać niedoboru na podstawie pory roku ani samej ilości włosów na szczotce. Preparat zawierający wiele składników nie odpowiada na pytanie, czy niedobór rzeczywiście występuje i czy ma związek z problemem.
Nadmierna lub niepotrzebna suplementacja może wiązać się z działaniami niepożądanymi, interakcjami i wpływem na wyniki niektórych badań. Również wykonanie dużego, przypadkowego pakietu laboratoryjnego nie zastępuje wywiadu.
Zakres ewentualnych badań powinien wynikać z historii zdrowia, sposobu odżywiania, leków, objawów oraz oceny specjalisty. U części osób potrzebne będzie skierowanie do lekarza; u innych wywiad nie da wskazań do szerokiej diagnostyki laboratoryjnej.
Badanie trychologiczne zaczyna się od rozmowy. Istotne są zarówno bieżące objawy, jak i wydarzenia z poprzednich miesięcy. Następnie ocenia się skórę głowy, gęstość włosów, ich rozmieszczenie i łodygi.
Trichoskopia umożliwia oglądanie włosów oraz struktur skóry głowy w powiększeniu. Może dostarczyć informacji o zróżnicowaniu grubości łodyg, włosach odrastających, cechach okołomieszkowych, stanie ujść mieszków i innych elementach pomocnych w różnicowaniu problemu.
Nie jest to jednak urządzenie, które po wykonaniu jednego zdjęcia automatycznie wydaje diagnozę. Obraz trzeba zestawić z wywiadem i oceną kliniczną. Zależnie od wyniku może być potrzebna dalsza diagnostyka lub konsultacja dermatologiczna.
Więcej o przebiegu badania przeczytasz na stronie trichoskopia i diagnostyka włosów w Katowicach.
Do Med Experts Skin&Hair zgłaszają się osoby z Katowic i innych miejscowości na Śląsku, które zauważają nagłą zmianę podczas mycia albo stopniową utratę objętości fryzury. Jesienny termin rozpoczęcia problemu jest jednym z elementów wywiadu, ale nie przesądza o rozpoznaniu.
Konsultacja ma szczególną wartość, gdy nie wiesz, czy obserwujesz zwiększone uwalnianie włosów, łamanie łodyg czy postępujące przerzedzenie. Ocena pozwala uporządkować informacje, sprawdzić włosy i skórę głowy oraz ustalić, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka.
Nie trzeba czekać, aż problem stanie się bardzo widoczny. Jednocześnie pojedynczy dzień z większą ilością włosów na szczotce nie musi oznaczać choroby. Liczy się cały obraz i zmiana względem wcześniejszego stanu.
U części osób można obserwować sezonową zmienność cyklu włosowego, a badania wskazywały na wzrost udziału włosów telogenowych latem oraz nasilenie wypadania pod koniec lata i na początku jesieni. Nie oznacza to jednak, że każde intensywne wypadanie jesienią jest fizjologiczne. Trzeba uwzględnić jego skalę, czas trwania, zmianę gęstości i inne objawy.
Nie ma jednego wiarygodnego terminu właściwego dla każdej osoby. Jeżeli utrata jest nasilona, narasta, powoduje widoczne przerzedzenie albo towarzyszą jej objawy skóry głowy, nie należy odkładać konsultacji tylko dlatego, że rozpoczęła się jesienią.
Codzienne liczenie często zwiększa niepokój, a wynik zależy od częstotliwości mycia i czesania. Bardziej przydatne jest obserwowanie trendu, gęstości fryzury, przedziałka, linii włosów i dodatkowych objawów.
Może, ale pora roku nie wystarcza do rozpoznania. Wypadanie telogenowe może pojawić się z opóźnieniem po infekcji, operacji, utracie masy ciała, porodzie, zmianie leków lub innym obciążeniu. Potrzebny jest dokładny wywiad i ocena całego obrazu.
Tak, nasilona utrata może zwrócić uwagę na przerzedzenie, które rozwijało się już wcześniej. Wypadanie telogenowe i miniaturyzacja typowa dla łysienia androgenowego mogą również występować równocześnie.
Nie należy rozpoczynać suplementacji automatycznie. Najpierw warto ustalić, czy istnieją przesłanki niedoboru i czy może on mieć znaczenie w konkretnej sytuacji. Dobór badań oraz suplementów powinien być uzasadniony.
Trichoskopia pomaga ocenić włosy i skórę głowy oraz różnicować możliwe problemy, lecz nie ma jednego obrazu automatycznie potwierdzającego „jesienne wypadanie”. Wynik interpretuje się wraz z wywiadem i przebiegiem objawów.
Konsultacja lekarska jest szczególnie ważna przy ogniskach bez włosów, stanie zapalnym, bólu, bliznowaceniu, sączeniu, zmianach skórnych, szybkim postępie przerzedzenia lub innych objawach ogólnych. Trychologiczna ocena nie zastępuje rozpoznania choroby przez lekarza.
Jeżeli ilość włosów na szczotce lub podczas mycia wyraźnie wzrosła, nie musisz od razu zakładać trwałego łysienia. Nie warto jednak tłumaczyć każdej zmiany wyłącznie porą roku.
W Med Experts Skin&Hair w Katowicach wykonujemy konsultacje trychologiczne oraz trichoskopię u osób zmagających się z nasilonym wypadaniem i utratą gęstości włosów. Celem wizyty jest ocena problemu i wskazanie właściwego kierunku dalszego postępowania — bez obiecywania wyniku i bez przypadkowego dobierania preparatów.
Umów badanie trychologiczne z trichoskopią w Katowicach
Rafał Dudek
Trycholog Katowice
Leczenie łysienia, leczenie wypadania włosów
792 788 588
Poniedziałek - piątek: 12:00 -18:30